13 ऑक्टोबर 2026 रोजी महाराष्ट्राच्या महसूल विभागाने राज्यातील सर्व दुय्यम निबंधकांना परिपत्रक पाठवले: अनधिकृत किंवा नियमबाह्य इमारतींतील फ्लॅटच्या दस्तांची नोंदणी थांबवा. महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी हा निर्णय जाहीर केला; अनधिकृत मालमत्तेत लोकांची आयुष्यभराची बचत वाया जाऊ नये हा त्याचा उद्देश असल्याचे त्यांनी सांगितले. हा बदल तात्काळ लागू झाला आहे.
आता कोणते दस्त नोंदवले जाणार नाहीत
नियोजन नियम किंवा मंजूर नकाशाचे उल्लंघन करणाऱ्या इमारतीतील फ्लॅटसाठी दुय्यम निबंधकांनी हे दस्त नाकारायचे आहेत:
- पहिल्या विक्रीचे करार (agreement for sale)
- खरेदीखते (sale deed)
- डीड ऑफ अपार्टमेंट
- हस्तांतरणपत्रे
इमारत मंजूर असली तरी, दस्तात नमूद फ्लॅटचे क्षेत्रफळ मंजूर नकाशापेक्षा जास्त असल्यास तो दस्तही नाकारला जाईल.
"अनधिकृत" म्हणजे काय
मुंबई महानगर प्रदेश, ठाणे, पुणे, पिंपरी-चिंचवड, हवेली, मुळशी आणि नागपूरसह राज्यभरातून आलेल्या तक्रारींनंतर हे परिपत्रक निघाले आहे. बातम्यांनुसार या समस्या आहेत:
- नियोजन प्राधिकरणाच्या परवानगीशिवाय बांधलेल्या इमारती
- निवासी नसलेल्या झोनमध्ये बांधलेली घरे
- महारेरा नोंदणी आवश्यक असूनही नोंदणी न केलेले प्रकल्प
- मंजुरीपेक्षा जास्त क्षेत्रफळ दाखवून विकलेले फ्लॅट
- UDCPR, विकास आराखडा किंवा प्रादेशिक आराखड्याचे उल्लंघन करणाऱ्या इमारती
पहिल्या विक्रीच्या नोंदणीसाठी लागणारी कागदपत्रे
| प्रकल्पाचा प्रकार | जोडायची कागदपत्रे |
|---|---|
| महारेरा-नोंदणीकृत प्रकल्प | महारेरा नोंदणी प्रमाणपत्र किंवा भोगवटा प्रमाणपत्र, आणि मंजूर बांधकाम नकाशा |
| महारेराबाहेरील प्रकल्प | बांधकाम प्रारंभ प्रमाणपत्र (CC), मंजूर नकाशा, झोन दाखला आणि मोजणी नकाशा |
RERA कायद्याच्या कलम 3 नुसार, जमीन 500 चौरस मीटर किंवा कमी असेल, किंवा 8 किंवा कमी सदनिका असतील, तर सर्वसाधारणपणे प्रकल्पाला महारेरा नोंदणी लागत नाही. असे लहान प्रकल्प दुसऱ्या ओळीत येतात आणि त्यांना आता नियोजनाची कागदपत्रे द्यावी लागतील.
आधी नियमितीकरण, नाहीतर पाडकाम
UDCPR, विकास आराखडा किंवा प्रादेशिक आराखड्याचे उल्लंघन करणाऱ्या इमारतीतील फ्लॅट, कायद्याने शक्य असेल तिथे, इमारत नियमित होईपर्यंत विकता येणार नाहीत. ज्या इमारती नियमित होऊ शकत नाहीत त्या कायदेशीर मानल्या जाणार नाहीत आणि त्यांच्यावर पाडकामाची कारवाई सुरू होईल. नियमबाह्य दस्त जाणीवपूर्वक नोंदवणाऱ्या दुय्यम निबंधकाची विभागीय चौकशी होईल.
तुम्ही फ्लॅट खरेदी करत असाल तर
बुकिंगची रक्कम भरण्यापूर्वी दुय्यम निबंधकांना आता लागणारी कागदपत्रे मागा आणि स्वतः तपासा:
- महारेरा संकेतस्थळावर प्रकल्प शोधा आणि बिल्डरच्या माहितीपत्रकावरील व करारातील नोंदणी क्रमांक जुळवा.
- बांधकाम प्रारंभ प्रमाणपत्र आणि मंजूर नकाशा मागा, आणि तयार फ्लॅटसाठी भोगवटा प्रमाणपत्रही.
- करारातील कार्पेट क्षेत्रफळ मंजूर नकाशाशी जुळवा. करारात जास्त क्षेत्रफळ असल्यास दस्त नाकारला जाऊ शकतो.
- झोन तपासा. झोन दाखल्यावरून जमीन निवासी झोनमध्ये आहे का ते कळते.
- नोंदणीपूर्वी मोठी रक्कम देऊ नका. RERA नुसार विक्री करार नोंदवण्यापूर्वी बिल्डर किमतीच्या 10% पेक्षा जास्त रक्कम घेऊ शकत नाही.
गृहकर्ज देणारे ऋणदाते फ्लॅटसाठी कर्ज मंजूर करण्यापूर्वी मंजुरी आधीपासूनच तपासतात; ज्या प्रकल्पाचे विक्री दस्त नोंदवले जाऊ शकत नाहीत, त्यातील खरेदीदारांना कर्ज मिळणेही अवघड होईल. नोंदणीवेळी भरावे लागणारे मुद्रांक शुल्क आणि नोंदणी शुल्क आमचा मुद्रांक शुल्क कॅल्क्युलेटर दाखवतो, आणि इतर तपासण्या बांधकामाधीन फ्लॅटसाठी गृहकर्ज या मार्गदर्शकात आहेत.
तुम्ही बिल्डर किंवा विकासक असाल तर
- प्रत्येक विक्रीसाठी मंजुरीची फाइल तयार ठेवा: तुमच्या प्रकल्पाला लागू असेल त्याप्रमाणे महारेरा प्रमाणपत्र किंवा CC, मंजूर नकाशा, झोन दाखला आणि मोजणी नकाशा.
- प्रत्येक करार मंजूर नकाशाशी जुळवा. विकलेले क्षेत्रफळ त्या फ्लॅटच्या मंजूर क्षेत्रफळापेक्षा जास्त नसावे.
- विक्री सुरू करण्यापूर्वी त्रुटी दूर करा. इमारत किंवा विंगला सुधारित मंजुरी किंवा नियमितीकरण लागत असल्यास ते होईपर्यंत विक्री अडेल, ज्याचा विक्रीच्या कॅश फ्लोवर आणि बांधकाम वित्ताच्या परतफेडीवर परिणाम होईल.
- नवीन प्रकल्पांना निधी देण्यापूर्वी ऋणदाते मंजुरी अधिक बारकाईने तपासतील — ऋणदाते बांधकाम वित्तासाठी प्रकल्पाचे मूल्यांकन कसे करतात ते पाहा.
अजून काय स्पष्ट नाही
आम्ही पाहिलेल्या बातम्यांमध्ये परिपत्रकाचा क्रमांक किंवा संपूर्ण मजकूर दिलेला नाही. त्यात पहिल्या विक्रीचे नियम सांगितले आहेत; अशा इमारतींतील पुनर्विक्री कशी हाताळली जाईल, किंवा आधी नोंदवलेल्या दस्तांवर परिणाम होईल का, हे अजून स्पष्ट नाही. परिपत्रकाचा मजकूर उपलब्ध झाल्यावर आम्ही हे पान अपडेट करू.
Biz Corp Solutions कशी मदत करते
प्रकल्प गृहकर्जासाठी तयार आहे का हे तपासण्यात आम्ही घर खरेदीदारांना मदत करतो, आणि मंजूर प्रकल्पांसाठी बँका, NBFC आणि वित्तीय संस्थांमार्फत विकासकांना बांधकाम वित्त मिळवून देतो. आमच्या गृहकर्ज आणि बांधकाम वित्त सेवा पाहा, किंवा बुकिंगपूर्वी आम्हाला कॉल करा.
हा लेख महसूल विभागाच्या 13 ऑक्टोबर 2026 च्या परिपत्रकाबद्दलच्या बातम्यांवर आधारित आहे. त्यानुसार निर्णय घेण्यापूर्वी अधिकृत परिपत्रक तपासा, किंवा दुय्यम निबंधक कार्यालयात विचारा.